ނަހުޝަލް ބްލޮގްކިޔެވެށި

ގާނޫނުއަސާސީއަށާއި ވެރިކަމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށާއި ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުން އިތުރުކުރުމަށާއި އިގުތިޞާދީ ފުދުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ މަގުސަދުގައި އެމްޑީޕީގެ ކުރީގެ ޗެއާޕާސަން ފައްޔާޒު އިސްމާޢީލް ހުށަހެޅުއްވި “ބޮޑު ބަދަލު” ސިޔާސަތު އެމްޑީޕީގެ ކޮންގްރެސްއަށް ހާޒިރުވި މަންދޫބުންގެ ބޮޑު އަޣުލަބިއްޔަތަކުން ފާސްކޮށްފިއެވެ. އެ ޕާޓީން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ އެކަން އެ ޕާޓީއަށް ކުރެވޭނެކަމާ މެދު ޝައްކެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް، އަހަރެންގެ ނުތަނަވަސް ކަމަކީ ބޮޑު ބަދަލެއް ނޫނެވެ. އެ ބަދަލު ގެންނަ ގޮތެވެ.

ދައުލަތެއްގެ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ނިޒާމާއި، ޤާނޫނުއަސާސީ އަދި މުއައްސަސާތަކުގެ އޮނިގަނޑަށް ގެންނަ ބޮޑެތި އިޞްލާޙީ ބަދަލުތަކަކީ ޤައުމެއްގެ މުސްތަޤުބަލާއި ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީއާ ސީދާ ގުޅިފައިވާ ކަންކަމެވެ. މިފަދަ ބޮޑެތި ނިޒާމީ ބަދަލުތައް ގެނައުމުގައި އެންމެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރަނީ ސިޔާސީ އިއްތިފާޤު އަދި ސިޔާސީ އެއްބަސްވުންތަކެވެ. މިފަދަ އިއްތިފާޤަކާ ނުލައި ގެންނަ ބަދަލުތަކަކީ ދައުލަތުގެ ހަމަޖެހުމަށް ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވާ ކަމެކެވެ.

ސިޔާސީ އިއްތިފާޤުގެ މުހިންމުކަން

ދައުލަތުގެ އޮނިގަނޑަށް ބަދަލު ގެނައުމުގައި ހުރިހާ ސިޔާސީ ފިކުރުތަކާއި ޕާޓީތަކުގެ ބައިވެރިވުން ހިމެނުމަކީ ނިޒާމީ ސައްޙަކަން (Legitimacy) ލިބިގެންދާ މައިގަނޑު އަސާސެވެ. ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއް އެއްބަސްވާ އުޞޫލުތަކެއްގެ މައްޗަށް ޤާނޫނުއަސާސީއާއި މުއައްސަސާތައް ބިނާކުރެވިއްޖެނަމަ، އެ ނިޒާމަކީ ރައްޔިތުންނާއި ސިޔާސީ ފަރާތްތަކުގެ އިތުބާރު ލިބިފައިވާ، ދެމެހެއްޓެނިވި ނިޒާމަކަށް ވެގެންދެއެވެ. މިއީ މުޖުތަމަޢުގައި އުފެދޭ ޚިޔާލުތަފާތުވުންތައް ކުޑަކޮށް، ސިޔާސީ ހަމަޖެހުން ޤާއިމުކުރުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.

އިއްތިފާޤެއް ނެތި ގެންނަ ބަދަލުތަކުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު

އެއްވެސް އިއްތިފާޤަކާ ނުލައި، ވަކި ވެރިކަންކުރާ ޕާޓީއަކަށް މަޖިލީހުގައި އޮންނަ އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ބޭނުން ހިފައިގެން ނިޒާމީ ބޮޑެތި ބަދަލުތައް ގެނައުމަކީ ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކުގެ ހަމަޖެހުމަށް (Institutional Stability) އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ. މިގޮތަށް ގެންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން، ވެރިކަމުގެ ދައުރު ބަދަލުވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ކުރީގެ ނިޒާމު އުވާލައި އަލުން ބަދަލުކުރުމުގެ ނުރައްކާތެރި ސިލްސިލާއެއް ފެށިދާނެއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ދައުލަތުގެ ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑު ބަލިކަށިވެ، ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކަށް ރައްޔިތުން ކުރާ އިތުބާރު ގެއްލިގެންދެއެވެ.

އިޞްލާޙީ ތަޞައްވުރާއި ޑިމޮކްރެޓިކް ވަކާލާތު

ހަމައެއާއެކު، ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން ޤައުމަށް ބޭނުންވާ އިޞްލާޙީ ބަދަލުތައް ހުށަހަޅައި، އެކަންކަމަށް ވަކާލާތުކުރުމަކީ ދިރިހުރި ޑިމޮކްރެސީއެއްގެ މުހިންމު ސިފައެކެވެ. ޕާޓީތަކުން ގެންގުޅޭ ތަޞައްވުރުތަކާއި އިޞްލާޙީ އެޖެންޑާތަކަކީ ޤައުމު ކުރިއެރުވުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ބިންގަލެކެވެ. ނަމަވެސް، މިފަދަ ތަޞައްވުރުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައި ޤައުމީ މަޞްލަޙަތު އިސްކޮށް، އެހެން ފަރާތްތަކާ ވާހަކަދައްކައިގެން ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ޤަބޫލުކުރެވޭ ހައްލުތަކަކަށް ވާސިލުވުމަށް މަސައްކަތްކުރަން ޖެހެއެވެ.

ނިންމުން

ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ދައުލަތެއްގެ ނިޒާމީ ދެމެހެއްޓެނިވި ހަމަޖެހުން ބިނާވެފައިވަނީ ސިޔާސީ އިޞްލާޙީ ތަޞައްވުރުތަކާއި ފުޅާ ސިޔާސީ އިއްތިފާޤާ ދެމެދު އޮންނަ ހަމަހަމަކަމުގެ މައްޗަށެވެ. ވަކި ޕާޓީއެއްގެ މަޤްޞަދުތަކަށްވުރެ ޤައުމީ މަޞްލަޙަތު އިސްކޮށް، ގިނަ ފަރާތްތަކުގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ގެނެވޭ ނިޒާމީ ބަދަލުތަކަކީ ދައުލަތުގެ ޑިމޮކްރެޓިކް އޮނިގަޑު ވަރުގަދަކޮށް، ދުރު މުސްތަޤުބަލުގައި ޤައުމަށް އަމާންކަމާއި ތަރައްޤީ ގެނެސްދޭނެ ކަންކަމެވެ.